Zandgrond en riolering: specifieke aandachtspunten in Bussum
Waarom de zandgrond van de Gooise stuwwal en de oude lanenbomen specifieke rioolklachten geven.
Bussum ligt hoog en droog op de zandgrond van de Gooise stuwwal. Dat klinkt gunstig, maar het geeft vier lokale problemen: wortelingroei van oude laanbomen, zand-inspoeling via open moffen, verzakte moffen door boomwortels en grote hoeveelheden regenwater van villadaken. Wij werken hier dagelijks en delen onze ervaring.
Wortelingroei in droge grond
Zandgrond houdt weinig water vast. Eiken, beuken, linden en dennen langs de lanen zoeken daarom actief naar vocht, en een rioolleiding is in droge zomers de natste plek in de bodem. Via open moffen en haarscheuren groeien wortels de leiding in. In Het Spiegel, Bussum-Zuid en de Godelindebuurt zien wij dit in circa 1 op de 3 camera-inspecties.
Zand-inspoeling via open moffen
Gresleidingen uit 1900-1950 zijn verbonden met moffen van kalkmortel of touw met teer. Na 70 tot 120 jaar zijn die moffen vaak open. Het losse stuwwalzand spoelt dan bij elke regenbui de leiding in en vormt zandbanken op de bodem van de buis. Typisch gevolg: trage afvoer en terugkerende verstoppingen op 5 tot 15 meter uit de gevel.
Verzakking door boomwortels
Inklinking speelt op de stuwwal nauwelijks. Verzakkingen ontstaan hier door wortels die onder en naast de leiding dikker worden en moffen omhoog of opzij drukken. Waar zand wegspoelt ontstaat bovendien een holte waarin de buis wegzakt. Het afschot gaat verloren en er ontstaat een 'bergje' waar vuil blijft liggen.
Regenwater en infiltratie
Villa's in Het Spiegel en Bussum-Zuid hebben grote daken en lange tuinleidingen. Bij een hoosbui van 30 mm komt er in korte tijd veel water op een oude gemengde aansluiting. Wie afkoppelt naar een infiltratiekrat of grindkoffer, ontlast het riool, maar een slecht aangelegde overloop kan zand en blad juist de leiding in voeren. Rond de Spiegelplas ligt de grond lager en natter; daar staat het grondwater hoger dan elders in Bussum.
Wat doen wij anders
Wij frezen wortels met een roterende kop en spoelen zandbanken weg met hogedruk tot 200 bar. Daarna sluiten wij open moffen af met partiele liners of relining, zodat wortels en zand niet terugkomen. Bij panden ouder dan 40 jaar adviseren wij een preventieve camera-inspectie met afschotmeting.
Samenvatting
Zandgrond met monumentale bomen vraagt andere onderhoudsintervallen. Een preventieve camera-inspectie elke 5-7 jaar, en elke 3 jaar bij grote bomen binnen 8 meter van de leiding, bespaart veel kosten.
Landelijk netwerk
Dit artikel is onderdeel van de kennisbank van Rioolkring, een landelijk samenwerkingsverband van gecertificeerde rioolspecialisten. Meer informatie vindt u ook bij Stichting RIONED, de Nederlandse kennisorganisatie voor rioolbeheer.